خودروهای تجاری در تنگنای تأمین؛ ضرورت حفظ ظرفیت فراوری در شرایط بحران - راوه بلاگ

اختلال در مسیرهای دریایی و افزایش هزینه های لجستیکی، ضرورت استفاده از ظرفیت حمل ونقل زمینی را پررنگ تر نموده است. با این حال، انتقال بخشی از جریان تجارت به مسیرهای زمینی، علاوه بر ناوگان مناسب، به زیرساخت های مرزی، پایانه های گمرکی و امکانات تخلیه و بارگیری احتیاج دارد. امکاناتی که محدودیت آن ها می تواند سرعت جابه جایی کالا و تأمین قطعات مورد احتیاج صنایع را کاهش دهد.

طبیعتاً صنعت خودروهای تجاری ایران نیز از این شرایط مستثنی نیست. وابستگی بخشی از فراوری این خودروها به قطعات و مجموعه های وارداتی موجب شده اختلال در مسیرهای تأمین، مستقیماً بر برنامه ریزی فراوری و هزینه تمام شده محصولات خودروسازان اثر بگذارد.

تصویر متفاوت عملکرد دو فراوریکننده خودروهای تجاری

آنالیز گزارش های فعالیت ماهانه منتشرشده در سامانه کدال نشان می دهد عملکرد عایدیی دو شرکت ایران خودرو دیزل و بهمن دیزل (به عنوان دو شرکت اصلی فراوریکننده خودروهای تجاری) در نیمه نخست سال 1405 متفاوت بوده است.

براساس گزارش فعالیت ماهانه ایران خودرو دیزل با نماد خاور، عایدی فروش این شرکت در شش ماهه نخست امسال به حدود 33.2 هزار میلیارد تومان رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود 132 درصد افزایش داشته است.

در مقابل، بهمن دیزل با نماد خدیزل در همین دوره حدود 9.15 هزار میلیارد تومان عایدی فروش ثبت نموده که در مقایسه با نیمه نخست سال گذشته حدود 3.8 درصد کاهش نشان می دهد. البته تغییر ارزش فروش این شرکت ها را نمی توان معادل تغییر تعداد فراوری دانست؛ چراکه افزایش نرخ محصولات، ترکیب خودروهای فروخته شده و زمان شناسایی عایدی نیز بر عملکرد فروش اثرگذار است.

این درحالیست که تفاوت روند عایدیی دو فراوریکننده نشان می دهد شرایط بازار و زنجیره تأمین الزاماً آثار یکسانی بر عملکرد شرکت های فعال در صنعت خودروهای تجاری نداشته است.

فراوری خودروهای تجاری و محدودیت های لجستیکی

یکی از مسائل مهم فراوریکنندگان خودروهای تجاری، تأمین به موقع قطعات و مجموعه های مورد احتیاج خطوط فراوری است. در شرایط محدودیت حمل ونقل دریایی، استفاده از مسیرهای جایگزین زمینی می تواند بخشی از احتیاج صنایع را پوشش دهد، اما ظرفیت این مسیرها به امکانات مرزی و زیرساخت های حمل ونقل وابسته است.

افزایش زمان انتقال محموله ها، هزینه حمل و محدودیت ظرفیت پایانه های مرزی، از جمله عواملی است که می تواند تأمین قطعات را دشوارتر کند. استمرار این شرایط، برنامه ریزی فراوری را با عدم قطعیت بیشتری روبه رو می سازد. این مسئله برای فراوریکنندگان خودروهای تجاری اهمیت مضاعفی دارد؛ چراکه از یک سو باید احتیاج بازار به ناوگان حمل ونقل را پاسخ دهند و از سوی دیگر، خود برای استمرار فراوری به شبکه حمل ونقل و تأمین قطعات وابسته اند.

نقش خودروهای تجاری در تاب آوری مالی

حمل ونقل جاده ای یکی از حلقه های اصلی ارتباط میان مراکز فراوری، مبادی ورودی کالا و بازارهای مصرف است. کامیون ها و کشنده ها در انتقال مواد اولیه، محصولات صنعتی و کالاهای اساسی نقش دارند و استمرار فعالیت این شبکه برای حفظ جریان فراوری و توزیع لازم است.

با این حال، اهمیت ناوگان جاده ای صرفاً به تعداد خودروهای موجود محدود نمی گردد. فرسودگی ناوگان، هزینه نگهداری، دسترسی به قطعات یدکی و امکان نوسازی خودروها نیز بر ظرفیت عملیاتی حمل ونقل اثر می گذارد. از این منظر، حفظ توان فراوری داخلی خودروهای تجاری می تواند در کنار نگهداری و بهره برداری مناسب از ناوگان موجود، به کاهش آسیب پذیری شبکه حمل ونقل یاری کند.

ضرورت تسهیل فراوری و تأمین قطعات

تداوم فراوری خودروهای تجاری در شرایط فعلی، بیش از گذشته به هماهنگی میان بخش های صنعتی، تجاری و حمل ونقل احتیاج دارد. تسهیل ورود قطعات، کاهش زمان ترخیص محموله ها و استفاده مؤثرتر از ظرفیت مسیرهای زمینی می تواند بخشی از فشار موجود بر فراوریکنندگان را کاهش دهد.

در کنار این اقدامات، حفظ ظرفیت شرکت های داخلی برای فراوری و نوسازی ناوگان، به ویژه در شرایط محدودیت دسترسی به مسیرهای تجاری، اهمیت دارد. در حقیقت و بصورت کلی، می توان گفت، مسئله خودروهای تجاری تنها به اندازه فراوری یا فروش شرکت ها محدود نیست. استمرار فعالیت این صنعت با ظرفیت جابه جایی کالا، تأمین مواد اولیه و پایداری زنجیره فراوری ارتباط دارد. از همین رو، کاهش موانع تأمین و حفظ ظرفیت فراوری خودروهای تجاری می تواند بخشی از اقدامات مؤثر برای تقویت تاب آوری مالی کشور در شرایط بحران باشد.